آیا مصرف سیگار در دوران بارداری باعث اوتیسم کودک می‌شود؟

سیگار کشیدن مادر در دوران بارداری ممکن است احتمال بروز مجموعه‌ای از مشکلات پزشکی و بیماری ها را برای کودک افزایش دهد. برخی از تحقیقات و مطالعات، به وجود یک ارتباط احتمالی بین سیگار کشیدن در دوران بارداری و ایجاد اوتیسم (ASD) در کودکان اشاره دارند. اختلال اوتیسم، یک اختلال رشدی عصبی می باشد که توانایی های کودک برای برقراری روابط اجتماعی و تعامل با سایر افراد را مختل می کند. کودکان طیف اوتیسم اغلب رفتارهای محدود، تکراری ‌‏(کلیشه‌ای) و علایق عجیب دارند.‏ به عبارتی، اختلال طیف اوتیسم با اختلالات‎ ‎مداوم‎ ‎در ارتباطات‎ ‎اجتماعی‎، وجود‎ ‎الگوهای‎ ‎تکراری و محدود ‎در ‎رفتارها، علایق‎ ‎و یا‎ ‎فعالیت‌ها، چالش‌های‎ ‎پردازش‎ ‎حسی و به طور کلی یک‎ ‎مغز متفاوت‎ ‎با استعدادهای متفاوت ‎مشخص‎ ‎می‌شود‎.‎

با مطالعه مطلب زیر، با علائم و نشانه های اوتیسم در کودکان در سنین مختلف آشنا شوید.

اوتیسم در کودکان چه علائمی دارد؟

این اختلال یکی از اختلالاتی است که بر رشد طبیعی مغز در دوران کودکی تاثیر می‌گذارد. اختلال اوتیسم از بدو تولد همراه کودک وجود دارد؛ اگرچه ممکن است چندین سال طول بکشد تا علائم آن قابل تشخیص شوند. در حال حاضر، علت اصلی اختلال اوتیسم شناخته نشده است. کارشناسان بر این باورند که عوامل ژنتیکی، محیطی، و تغییرات غیرمنتظره در ساختار و یا عملکرد مغز، همگی می‌توانند در بروز این اختلال نقش داشته باشند. سیگار کشیدن، از جمله عوامل محیطی می باشد که ممکن است بر احتمال ابتلای کودک به اوتیسم تاثیر بگذارد.

امروزه، مداخلات درمانی مناسب و زود هنگام به عنوان استراتژی اصلی درمان اختلالات اوتیسم در کودکان در نظر گرفته می شود. در صورت مشاهده هر گونه علائمی از اختلال طیف اوتیسم (ASD) در کودکتان، با متخصصین مرکز جامع توانبخشی ایران همراه شوید. مرکز جامع توانبخشی ایران با بیش از دو دهه تجربه در زمینه خدمات توانبخشی تخصصی کودکان و با کمک مجرب ترین درمانگران در دو شعبه فعال در مرکز و غرب تهران در رفع مشکلاتی مانند انواع اختلالات در مهارت های حرکتی درشت و ظریف، برنامه ریزی حرکتی، پردازش حسی، مهارت های درکی حرکتی، آگاهی فضایی، گفتاری، یادگیری و شناختی، با به کار بردن به روزترین تکنیک ها و تجهیزات آماده ارائه خدمات به کودکان عزیز شما می باشد. جهت مشاوره و تعیین وقت با ما همراه شوید.

آیا سیگار کشیدن مادر در دوران بارداری در ایجاد اوتیسم در کودکان نقش دارد؟

هنوز به طور قطعی، سیگار کشیدن به عنوان عامل ایجاد اوتیسم (ASD) در کودکان شناخته نشده است. تحقیقات مختلف در این زمینه، نتایج متفاوتی را نشان داده اند؛ ولی شواهد و نتایج رو به افزایشی نشان می‌دهند که احتمال معناداری میان این دو عامل وجود دارد.
متخصصان عقیده دارند که مواد سمی موجود در سیگار و دود آن، می‌توانند با تغییر در ژن‌ها و ایجاد یک محیطی سمی و کم از اکسیژن برای نوزاد، احتمال ایجاد اوتیسم را افزایش دهند؛ زیرا که چنین محیطی، رشد و تکامل طبیعی بافت مغزی سالم را تحت تاثیر قرار خواهد داد.
به عنوان مثال، مطالعه ای در سال ۲۰۲۴ نشان داد که سیگار کشیدن مادر در دوران بارداری می‌تواند احتمال ایجاد اوتیسم در کودکان را تا سه نسل افزایش دهد. این گونه مطالعات نشان می‌دهند که سیگار کشیدن مادر ممکن است در ژن ها تغییرات شیمیایی ایجاد کرده و این گونه تغییرات از مادر به کودک منتقل خواهند شد.

مطالعات دیگری، از جمله مطالعه ای در سال ۲۰۲۲، نشان می‌دهد که سیگار کشیدن ممکن است با تشدید عوامل ژنتیکی که از قبل در مادر وجود داشته اند، احتمال ابتلای کودک به اوتیسم را افزایش دهد. به عبارتی، چنانچه مادری از قبل، دارای زمینه های ژنتیکی برای اوتیسم باشد، سیگار کشیدن نیز می‌تواند این گونه عوامل ژنتیکی را تقویت کرده و خطر ایجاد اوتیسم را بالا ببرد.

آیا می توان از تولد کودکی با اختلال  اوتیسم  جلوگیری کرد؟ برای پاسخ این سوال، از مطلب زیر دیدن فرمایید:
آیا می‌توان از ایجاد اوتیسم جلوگیری کرد؟

به علاوه، میزان احتمال ایجاد اوتیسم، ممکن است به مقدار سیگار مصرفی و یا قرار گرفتن در معرض دود سیگار نیز بستگی داشته باشد. حتی، قرار گرفتن در معرض دود دست ‌دوم (یعنی قرار گرفتن در معرض دود سیگار دیگران)، نیز نسبت به تنها سیگار کشیدن مادر در ایجاد اوتیسم، احتمال بالاتری دارد. به عنوان مثال، مطالعه ای که در سال ۲۰۱۷ انجام شد، ارتباط دقیق و معناداری بین سیگار کشیدن مادر و ایجاد اوتیسم در کودک نیافت؛ اما هنگامی که سیگار کشیدن پدر نیز در نظر گرفته شد، احتمال ایجاد اوتیسم جدی تر و معنادار تر شد.
همچنین، مطالعه‌ دیگری در سال ۲۰۲۱ نشان داد که احتمال ایجاد اوتیسم در کودکان با قرار گرفتن در معرض دود دست‌ دوم، به دلیل سیگار کشیدن پدر در دوران بارداری افزایش خواهد یافت؛ خصوصا اگر پدر در دوران پیش از تولد کودک (دوران بارداری مادر) زیاد سیگار کشیده باشد.

برای تعیین وقت کاردرمانی شما می‌توانید با کلیک بر روی کلمه دریافت نوبت زمان مشاوره و نوبت خود از مرکز جامع توانبخشی ایران را تعیین کنید.

با وجود اینکه تاکنون تحقیقات مختلف در زمینه خطرات سیگار کشیدن مادر و ارتباط آن با ایجاد اوتیسم در کودکان به نتیجه قطعی نرسیده‌اند، ولی ممکن است میزان سیگار مصرفی مادر در دوران بارداری در ایجاد اوتیسم در کودکان نقش داشته باشد. به عنوان مثال، مطالعه ای در سال ۲۰۲۰ نشان داد که احتمال ایجاد اوتیسم در کودکانی که مادرانشان در دوران بارداری روزانه بیش از ۲۰ نخ سیگار مصرف می‌کرده اند، بالاترین میزان را داشته است. در مواردی که مادران کمتر از این میزان سیگار می کشیدند، ارتباط میان سیگار کشیدن و اوتیسم بسیار ضعیف‌ تر بود.

از مطلب زیر دیدن فرمایید:
واکسن و اوتیسم: آیا ارتباطی وجود دارد؟

مطالعات دیگری مانند مطالعه ای در سال ۲۰۱۸، نشان داد که هیچ رابطه علت و معلولی بین سیگار کشیدن مادر در دوران بارداری و ایجاد اوتیسم و یا نشانه های آن در کودکان وجود ندارد. در نتیجه، برای قطعی شدن دقیق این رابطه، نیاز به تحقیقات بیشتری می‌باشد.

آیا سیگار کشیدن مادر در دوران بارداری می‌تواند سبب ایجاد مشکلات دیگری در کودک شود؟

اگرچه، هنوز رابطه میان سیگار کشیدن مادر در دوران بارداری و ایجاد اوتیسم در کودکان کاملا مشخص نشده است، ولی قطعا سیگار کشیدن در دوران بارداری با مشکلات دیگری مرتبط می باشد، از جمله:

• مشکلات بارداری، مانند پارگی زودرس کیسه آب یا بارداری خارج از رحم
• مرده‌ زایی
• سقط جنین
• زایمان زودرس
• رشد کم جنین و وزن پایین نوزاد در هنگام تولد
• نقص های مادرزادی، مانند شکاف کام و لب
• آسیب به ریه ها و مغز
• سندرم مرگ ناگهانی نوزاد (SIDS)
• افزایش عفونت های ریه و گوش
• آسم

از مطلب زیر دیدن فرمایید:
گفتاردرمانی در کودکان دارای شکاف کام

به علاوه، تحقیقات دیگری نیز نشان داده‌اند که سیگار کشیدن مادر در دوران بارداری ممکن است با ایجاد اختلالات دیگری مانند اختلال کمبود توجه و بیش‌فعالی (ADHD)، نیز مرتبط باشد.

با کلیک روی دکمه‌ی زیر، وارد بانک اطلاعاتی کامل مراکز کاردرمانی در سراسر کشور شوید. در این بخش می‌توانید آدرس، شماره تماس، تخصص‌ها و نظرات کاربران درباره هر مرکز را به‌راحتی مشاهده کنید و بهترین انتخاب را داشته باشید. فقط کافیست روی دکمه زیر کلیک کنید:

آیا عوامل دیگری در دوران بارداری مادر وجود دارند که ممکن است سبب ایجاد اوتیسم در کودکان شوند؟

در نظر داشته باشید با وجود اینکه هنوز علت اصلی ایجاد اوتیسم در کودکان کاملا شناخته نشده‌ است، ولی وجود برخی از عوامل در دوران بارداری ممکن است احتمال ابتلای کودک به اوتیسم را افزایش دهند.
بر طبق مطالعه ای در سال ۲۰۲۲، برخی از عواملی که مرتبط با مادر بوده و ممکن است خطر ایجاد اوتیسم در کودکان را افزایش دهند، عبارتند از:

• چاقی
• ابتلا به دیابت یا دیابت بارداری
• سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS)
• مصرف داروهای ضد افسردگی
• فشار خون بالا
• عفونت های مختلف
• قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی و سمی
• استفاده از لقاح مصنوعی (IVF)

همچنین، برخی از تحقیقات نیز نشان داده اند که کودکانی که مادرشان مبتلا به آسم می باشد، ممکن است احتمال بیشتری برای قرار گرفتن در طیف اوتیسم داشته باشند. با این حال، عوامل عنوان شده، دلیل قطعی قرار گرفتن کودک در طیف اوتیسم نبوده و تنها احتمال خطر را بالا می برند.

از مطلب زیر دیدن فرمایید:
دلایلی که به اشتباه عامل ایجاد اوتیسم شناخته می‌شوند.

ممکن است کودکی با اوتیسم متولد شود، حتی اگر مادر باردار هیچ‌ کدام از عوامل عنوان شده را نداشته باشد و یا از طرف دیگر، ممکن است برخی از مادران باردار با وجود داشتن چندین عامل خطر، کودکانی کاملا سالم به دنیا بیاورند.

سخن آخر

ارتباط دقیق بین سیگار کشیدن مادران در دوران بارداری و ایجاد اوتیسم در کودکان، هنوز به طور دقیق مشخص نشده و برای نتیجه‌ گیری قطعی، نیاز به تحقیقات بیشتری در این زمینه می باشد. برخی از مطالعات و شواهد نشان می دهند که سیگار کشیدن در دوران بارداری، ممکن است با تغییرات ژنتیکی و ایجاد یک محیط سمی که بر رشد بافت مغز جنین تاثیر می‌گذارد، احتمال ایجاد اوتیسم در کودک را افزایش دهد.
وجود مشکلات و زمینه های ژنتیکی، میزان سیگار کشیدن و قرار گرفتن در معرض دود سیگار، همگی از عواملی هستند که می‌توانند نقش مهمی در ایجاد اوتیسم در کودکان داشته باشند.

ترجمه توسط تیم پژوهشی کلینیک اوتیسم مرکز جامع توانبخشی ایران

سوالات متداول