رابطه اوتیسم و بیش فعالی در کودکان چیست؟ آشنایی با علائم، روش‌های تشخیص و درمان

اختلال طیف اوتیسم (ASD) و اختلال بیش فعالی (ADHD)، از شایع ترین اختلالات رشدی عصبی‌ در کودکان هستند که در سال‌های اخیر توجه بسیاری از متخصصین را به خود جلب کرده‌اند. اگرچه این دو اختلالات متفاوتی بوده و تفاوت‌ های مهمی با یکدیگر دارند، ولی علائم مشترک زیادی نیز با همدیگر دارند.در سال ۲۰۱۳، تحقیقات پزشکی نشان دادند که بسیاری از کودکان ممکن است هم‌ زمان نشانه‌هایی از هر دو اختلال را تجربه کرده و در نتیجه تشخیص دقیق و به کار بردن روش های درمان مناسب برای کودک پیچیده‌تر خواهد شد.شناخت دقیق شباهت ها، تفاوت ها و ارتباط دقیق بین اختلال بیش‌ فعالی و اوتیسم می‌تواند به والدین، درمانگران و معلمان کودک کمک کند تا آشنایی بهتری از نیازهای کودک داشته و مسیر حمایتی و در‌مانی مناسب تری را برای کودک انتخاب کنند.در مطلب زیر توضیح خواهیم داد که چگونه اختلال اوتیسم و بیش فعالی ممکن است با یکدیگر اشتباه گرفته شوند و در چه مواردی نیز با یکدیگر هم‌ پوشانی دارند.

اختلال طیف اوتیسم در مقایسه با اختلال بیش فعالی

اختلال کمبود توجه و بیش فعالی (ADHD) یکی از شایع ترین اختلالات رشدی عصبی در کودکان می‌باشد. علائم آن شامل عدم توجه (عدم توانایی در تمرکز)، بیش فعالی (حرکت بیش از حد که مناسب و طبیعی نیست) و تحریک پذیری (اقدامات عجولانه ای که در لحظه بدون فکر انجام می‌شود) می‌باشد. این اختلال اغلب ابتدا در کودکی تشخیص داده می‌شود و اغلب در بزرگسالی نیز ادامه می‌یابد. کودکان بیش فعال ممکن است در توجه و کنترل رفتارهای تکانشی مشکل داشته باشند (ممکن است بدون فکر کردن در مورد نتیجه یک فعالیت، عمل کنند) و یا بیش از حد فعال باشند.

از مطلب زیر دیدن فرمایید: آیا اختلال کمبود توجه و بیش فعالی ژنتیکی ‎است؟

در ایالات متحده آمریکا، در حدود % ۹.۴ از کودکان در بازه سنی ۲ تا ۱۷ سال تشخیص بیش فعالی گرفته اند. انواع بیش فعالی عبارتند از:

• نوع غالب بیش فعالی- تکانشی
• نوع غالب کم توجه
• نوع ترکیبی

نوع ترکیبی بیش فعالی که در آن کودک هم علائم کم‌ توجهی و هم علائم بیش‌ فعالی ـ تکانشی را تجربه می‌کند، شایع‌ ترین نوع این اختلال می‌باشد. میانگین سن تشخیص بیش فعالی ۷ سالگی بوده و پسران بسیار بیشتر از دختران به بیش فعالی تشخیص داده می‌شوند؛ البته این تفاوت در میزان تشخیص ممکن است به دلیل بروز متفاوت علائم آن در دختران می‌باشد.

اختلال طیف اوتیسم، یکی دیگر از اختلالات شایع دوران کودکی می‌باشد و میزان تشخیص آن در کودکان رو به افزایش می‌باشد. اختلال طیف اوتیسم، یک اختلال رشدی و تکاملی می‌باشد که بر رفتار، رشد و ارتباطات کودک تاثیر می‌گذارد. کودکان طیف اوتیسم اغلب رفتارهای محدود، تکراری ‏‏(کلیشه‌ای) و علایق عجیب دارند.‏ به عبارتی، اختلال طیف اوتیسم، با اختلالات‎ ‎مداوم‎ ‎در ارتباطات‎ ‎اجتماعی‎، وجود‎ ‎الگوهای‎ ‎تکراری و محدود ‎در ‎رفتارها، علایق‎ ‎و یا‎ ‎فعالیت‌ها، چالش‌های‎ ‎پردازش‎ ‎حسی، و به طور کلی یک‎ ‎مغز متفاوت‎ ‎با استعدادهای متفاوت ‎مشخص‎ ‎می‌شود‎.‎در ایالات متحده امریکا، از هر ۶۸ کودک، حدود ۱ کودک در طیف اوتیسم قرار دارد و پسران چهار و نیم برابر بیشتر از دختران تشخیص اوتیسم می‌‌گیرند.

آیا می‌توان از تولد کودکی با اختلال اوتیسم جلوگیری کرد؟ برای پاسخ این سوال، از مطلب زیر دیدن فرمایید:‎ آیا می‌توان از ایجاد اوتیسم جلوگیری کرد؟

علائم اختلال اوتیسم و بیش فعالی

در برخی موارد، در مراحل اولیه تشخیص، ممکن است اختلال اوتیسم با بیش فعالی اشتباه گرفته شود. کودکانی که هر یک از این دو اختلال را دارند، ممکن است در برقراری ارتباط و تمرکز دچار مشکل شوند. با وجود برخی شباهت‌ ها میان اختلال اوتیسم و بیش فعالی، همچنان این دو اختلالات کاملا متفاوتی هستند. در جدول زیر، علائم این دو اختلال و مقایسه میان آنها ارائه شده است. در نظر داشته باشید این جدول تنها برای آشنایی با علائم کلی این دو اختلال و مقایسه میان آنها آورده شده و به تنهایی برای تشخیص دقیق کافی نیست. تشخیص دقیق نیاز به ارزیابی تخصصی توسط متخصصین پزشکی و سایر متخصصین درمانی با تجربه دارد.

علائم اوتیسم	علائم بیش فعالی	علائم
	✔️	حواس‌پرتی و پریدن توجه به راحتی
	✔️	جابه‌جایی مدام بین فعالیت‌ها و یا زود خسته شدن از انجام آن‌ها
✔️		واکنش نشان ندادن به محرک‌های معمول محیطی
	✔️	مشکل در تمرکز در انجام یک فعالیت مشخص
✔️	✔️	تمرکز بسیار شدید بر روی یک موضوع یا فعالیت خاص
	✔️	پرحرفی و یا وسط حرف دیگران پریدن
	✔️	بیش‌فعالی
	✔️	مشکل در آرام نشستن
	✔️	قطع کردن صحبت و یا فعالیت دیگران
✔️		مشکل در درک و یا واکنش به احساسات دیگران
✔️		حرکات تکراری مانند تاب خوردن، تکان دادن بدن و یا چرخاندن دست‌ها
✔️		عدم تماس چشمی
✔️		رفتارهای گوشه‌گیرانه و یا کناره‌گیری اجتماعی
✔️		مشکل در تعاملات اجتماعی
✔️		تأخیر در دست‌یابی به مراحل رشد و تکاملی

با علائم و نشانه های اوتیسم در کودکان در سنین مختلف آشناشوید: علائم اوتیسم در کودکان

هنگامی که اختلال اوتیسم و بیش فعالی همزمان ایجاد می‌شوند

گاهی اوقات، تعریف ها و فرضیات مربوط به اختلال بیش فعالی و اوتیسم ممکن است سبب سردرگمی شوند؛ خصوصا هنگامی که صحبت از ارتباط این دو اختلال با یکدیگر باشد. ممکن است برای برخی تعجب‌ آور باشد که با وجود اینکه برخی از ویژگی‌ های این دو اختلال در نگاه اول متضاد به نظر می‌رسند، ولی این دو اختلال رشدی عصبی می‌توانند به‌ صورت هم‌ زمان در یک کودک وجود داشته باشند.

به عنوان مثال، کودکان اوتیسم اغلب به روتین های ثابت و قابل پیش‌بینی اهمیت می‌دهند، در حالی که کودکان بیش فعال ممکن است از تکرار و یکنواختی بی‌ قرار شده و به دنبال تنوع، خود انگیختگی و تجربه‌های جدید باشند. ممکن است تشخیص تفاوت میان نشانه های اختلال اوتیسم و بیش فعالی دشوار باشد؛ زیرا این دو اختلال می‌توانند هم‌ زمان با هم نیز در یک کودک وجود داشته باشند.

به عنوان مثال، برخی از کودکان بیش فعال، ممکن است علائمی مانند تمرکز و توجه بسیار شدید بر روی یک موضوع خاص را نشان دهند که این نشانه، خارج از معیارهای تشخیصی معمول برای بیش فعالی قرار دارد. ممکن است پزشک با معاینه و بررسی علائم کودک تشخیص دهد که کودک فقط یکی از این اختلالات را دارد. ولی در مواردی، کودک ممکن است هر دو اختلال را به‌ طور هم‌ زمان داشته باشند.تحقیقات جدید نشان می‌دهد که ایجاد همزمان این دو اختلال بسیار رایج می باشد.

در حدود ۵۰ تا ۷۰ درصد از کودکانی که در طیف اوتیسم قرار دارند، معیارهای تشخیصی بیش فعالی را نیز نشان داده و تقریبا ۲۰ درصد از کودکانی که تشخیص بیش فعالی گرفته اند، در طیف اوتیسم نیز هستند. ایجاد هم زمان این دو اختلال سبب شده که از اصطلاح هم پوشانی اوتیسم و بیش فعالی (AuDHD) برای توصیف کودکانی استفاده شود که هر دو اختلال را تجربه می‌کنند. زندگی با هر دو اختلال اوتیسم و بیش فعالی، می‌تواند ترکیب منحصر به ‌فردی از توانایی ها ‌و نیازهای حمایتی را به همراه داشته باشد.

مطالعه ای در سال ۲۰۱۳ نشان داد کودکانی که هر دو اختلال را دارند، علائم ناتوان‌ کننده‌ تری نسبت به کودکانی که تنها بیش فعال بودند، دارند. به عبارت دیگر، کودکانی که علائم اختلال اوتیسم و بیش فعالی را با هم داشتند، نسبت به کودکانی که تنها یکی از این دو اختلال عنوان شده را داشتند، بیشتر دچار مشکلات یادگیری و ضعف در مهارت‌های اجتماعی بودند. اگرچه ممکن است در کودکانی که هر دو اختلال را دارند (AuDHD)، مشکلاتی در زمینه ‌هایی مانند توجه و تمرکز، سازمان‌ دهی، پردازش حسی و یا سازگاری با تغییرات وجود داشته باشد، ولی بسیاری نیز اعتقاد دارد که ترکیب این دو اختلال به شکل‌ گیری توانایی‌ های ویژه‌ای مانند حل خلاقانه مسائل، تفکر و تمرکز عمیق و تاب‌آوری کمک خواهد کرد.

از مطلب زیر دیدن فرمایید: ویژگی های مثبت اختلال بیش فعالی

تفاوت‌های اصلی میان اختلال اوتیسم و بیش فعالی

اختلال بیش فعالی و اوتیسم هر دو از اختلالات رشدی عصبی مادام‌العمر هستند، اما تاثیری که بر زندگی روزمره کودکان می‌گذارند یکسان نیست. اگرچه ممکن است این دو اختلال با یکدیگر هم‌ پوشانی داشته باشند (AuDHD)، به‌ صورتی که کودک بتوانند هر دو اختلال را به‌ طور هم‌ زمان داشته باشد، ولی ویژگی‌ های اصلی این دو اختلال از فرایندهای زیربنایی متفاوتی ناشی می‌شوند.

معمولا تشخیص بیش فعالی با الگوهایی از عدم توجه، تکانشگری و سطح فعالیت مرتبط می‌باشد. این خصوصیات می‌توانند بسته به میزان علاقه، انگیزه و یا تحریکات محیطی به‌ سرعت تغییر کنند. مثلا ممکن است کودک در انجام برخی فعالیت ها تمرکز بسیار بالایی داشته باشد، اما در انجام فعالیت‌های دیگر توجه پایینی داشته باشد.

در مقابل، اختلال اوتیسم با شیوه ‌ای متفاوت از درک، پردازش و تعامل با محیط اطراف شناخته می‌شود. به عبارتی این اختلال شامل تفاوت هایی در ارتباطات و تعاملات اجتماعی، تجربه های حسی و علاقه به ثبات، نظم و قابل‌ پیش‌ بینی بودن محیط و فعالیت ها می‌باشد. آشنایی با تفاوت‌ های میان این دو اختلال نه‌ تنها به تشخیص دقیق ‌تر کمک می‌کند، بلکه سبب می‌شود مشکلات کودک درک شده و حمایت و روش های درمانی متناسب با نیازهای خاص خود را دریافت کند. بنابراین، تفاوت و تشخیص دقیق بین بیش فعالی و اوتیسم حتی در مواردی که برخی از خصوصیات آنها مشابه به نظر می‌رسند یا هم‌ زمان در یک کودک دیده می‌شوند، اهمیت بسیار زیادی دارد.

با مطالعه مطلب زیر با مشکلات اختلال اوتیسم در کودکان آشنا شوید: عوارض و مشکلات اختلال اوتیسم

توجه و تمرکز (Focus & Attention)

• بیش فعالی: توجه کودک می‌تواند به‌ سرعت از موضوعی به موضوع دیگر منتقل شده و حفظ تمرکز برای او دشوار باشد، مگر اینکه فعالیت مورد نظر بسیار جذاب و سرگرم کننده باشد.
• اوتیسم: تمرکز کودک می‌تواند بسیار عمیق، شدید و طولانی‌ مدت باشد، خصوصا در فعالیت هایی که کودک علاقه خاصی به انجام آنها دارد.

روش ارتباطی (Communication Style)

• بیش فعال: ممکن است کودک به دلیل تکانشگری، صحبت دیگران را قطع کرده و یا سریع‌ تر از حد معمول صحبت کند.
• اوتیسم: ممکن است کودک از گفتار تحت‌ اللفظی‌ تر استفاده کند، برای پاسخ دادن به زمان بیشتری نیاز داشته باشد و یا از روش‌های جایگزین ارتباطی استفاده کند.

روتین و انعطاف‌پذیری (Routine & Flexibility)

• بیش فعال: معمولا کودک از تنوع و تجربه ‌های جدید لذت می‌برد، اما ممکن است در برنامه ‌ریزی و سازمان‌ دهی فعالیت ها دچار مشکل شود.
• اوتیسم: کودک در فعالیت های قابل پیش بینی و تثبیت شده احساس راحتی بیشتری دارد؛ تغییرات ناگهانی می‌توانند برای او استرس‌ زا و یا طاقت‌ فرسا باشند.

امروزه، تشخیص زود هنگام و شروع مداخلات درمانی تخصصی، موثرترین راهکار برای درمان کودکان طیف اوتیسم و بیش فعال
می باشد. در صورت مشاهده هر گونه علامتی از علائم این اختلالات در کودکتان، با متخصصین مرکز جامع توانبخشی ایران
همراه شوید. مرکز جامع توانبخشی ایران با بیش از دو دهه تجربه در زمینه خدمات توانبخشی تخصصی کودکان و با کمک مجرب ترین درمانگران در دو شعبه فعال در مرکز و غرب تهران با به کار بردن به روزترین روش های درمانی و تجهیزات آماده ارائه خدمات به کودکان عزیز شما می باشد. جهت مشاوره و تعیین وقت با ما همراه شوید:

تجربه‌های حسی (Sensory Experience)

• بیش فعال: کودک ممکن است مشکلات حسی داشته باشد، اما این مشکلات از ویژگی‌ های اصلی این اختلال محسوب نمی شوند.
• اوتیسم: مشکلات حسی (چه بیش حسی و چه کم حسی) یکی از ویژگی ‌های اصلی اختلال اوتیسم هستند.

تعاملات اجتماعی (Social Interaction)

بیش فعال: معمولا کودک انگیزه اجتماعی بالایی برای تعاملات اجتماعی دارد، ولی ممکن است در درک نشانه‌های اجتماعی‌ و یا حفظ توجه در مکالمات مشکل داشته باشد.اوتیسم: کودک ممکن است ارتباطات عمیق‌ تر و یک به یک را ترجیح دهد و علاقه کمتری به گفت‌ و گو های کوتاه داشته باشد؛ تعاملات اجتماعی او نیز ممکن است با سایر تعاملات اجتماعی رایج کودکان متفاوت باشد.

با مطالعه مطلب زیر با اهمیت تجربه حسی در رشد و تکامل کودکان آشنا شوید: نقش تجربه های حسی در رشد و تکامل کودکان

در نظر داشته باشید ممکن است تفاوت های عنوان شده در همه کودکان دیده نشوند. خصوصا در کودکانی که هر دو اخلال اوتیسم و بیش فعالی را دارند (AuDHD)، خصوصیات هر دو اختلال ممکن است همراه با هم دیده شوند. به عنوان مثال، ممکن است کودکی هم به روتین علاقه داشته باشد و هم به طور هم‌ زمان به دنبال تنوع باشد، یا هم دچار حواس‌ پرتی شود و هم در برخی موضوعات مورد علاقه اش تمرکز بسیار بالایی داشته باشد.

از مطلب زیر دیدن فرمایید: 33 باور غلط درباره اوتیسم

نشانه های اولیه اختلال اوتیسم و بیش فعالی

غالبا، اختلال بیش فعالی با ویژگی هایی مانند سطح انرژی بالا، بی‌ قراری و رفتارهای تکانشی شناخته می‌شود و اختلال اوتیسم بیشتر با رفتارها و یا حرکات تکراری مانند تکان دادن دست‌ ها، تاب خوردن بدن و یا چیدن اشیا به ترتیب خاص مرتبط می‌باشد. این گونه تفاوت‌ های اصلی می‌توانند بر نحوه بروز هر یک از این دو اختلال در زندگی روزمره کودک تاثیر بگذارند.

مهارت‌ های اجتماعی و ارتباطی

معمولا کودکان بیش فعال در روابط اجتماعی انگیزه بالایی دارند، مشتاق برقراری ارتباط بوده و به‌ سرعت وارد گفت‌ و گو ها می‌شوند. با این حال، وجود تکانشگری در آنها ممکن است سبب شود که صحبت دیگران را قطع کرده و یا ناگهان موضوع صحبت را تغییر دهند.در مقابل کودکان اوتیسم ممکن است در درک نشانه‌های اجتماعی، زبان بدن و یا قوانین نانوشته تعاملات اجتماعی با مشکلات بیشتری مواجه باشند. در نتیجه، تعاملات اجتماعی ممکن است برای آنها غیر عادی به نظر برسد.

توجه و تمرکز

اختلال بیش فعالی می‌تواند با مشکل در حفظ توجه همراه باشد، خصوصا هنگام انجام فعالیت‌ های تکراری و یا فعالیت هایی که جذابیت کمتری دارند. این موضوع ممکن است سبب شود تا کودک مرتبا بین فعالیت‌ های مختلف جا به جا شود. در مقابل، اختلال اوتیسم اغلب با توانایی تمرکز عمیق و طولانی‌ مدت بر موضوعات و یا علاقه مندی به مسایل خاصی همراه می‌باشد؛ به شکلی که گاهی به‌ حدی می‌رسد که سایر فعالیت‌ ها در اولویت کمتری قرار می‌گیرند.

مسیرهای رشد و تکامل

معمولا روش های درمانی و حمایتی برای کودکان بیش فعال بر مدیریت توجه، برنامه‌ ریزی و کنترل تکانه‌ ها متمرکز می‌باشد. با استفاده از روش های درمانی موثر، بسیاری از این کودکان مشکلات بلند مدت کمتری خواهند داشت.در مقابل، اختلال اوتیسم اغلب با تفاوت‌ های مادام‌العمر در ارتباطات، پردازش حسی و تعاملات اجتماعی همراه می‌باشد. به همین دلیل، شناخت و به کار بردن روش های درمانی و حمایتی مناسب در تمام مراحل زندگی کودک اهمیت دارند.

آیا ممکن است اختلال اوتیسم در کودکان با تاخیر رشدی و تکاملی اشتباه گرفته شود؟ برای پاسخ، مطلب زیر را مطالعه فرمایید: تفاوت تاخیر تکاملی و اختلال اوتیسم در کودکان

شباهت‌های اصلی میان اختلال بیش فعالی و اوتیسم

اختلال اوتیسم و بیش فعالی مسیرهای متفاوتی را برای تجربه و پردازش جهان برای کودکان ایجاد می‌کنند. ولی برخی ویژگی های مشترکی نیز دارند که می‌‌توانند بر زندگی روزمره کودکان تاثیر بگذارند. غالبا، شباهت‌ های میان این دو اختلال به نحوه سازمان‌ دهی اطلاعات، واکنش به محیط و پردازش هیجانات توسط مغز کودک مربوط می‌شوند.

مشکلات عملکرد اجرایی

گاهی اوقات برنامه‌ ریزی و مدیریت زمان می‌تواند برای کودکان بیش فعال و یا اوتیسم پیچیده ‌تر باشد. بنابراین، نیاز به وسایل کمکی بیشتر و سرعت مناسب در تکمیل فعالیت ها دارند.مشکلات عنوان شده در اختلال بیش فعالی و اوتیسم به شکل متفاوتی نمایان می‌شوند؛ ولی استفاده از برنامه‌ ریزی های تصویری، یادآوری کننده ها، چک‌ لیست‌ ها، بخش بخش کردن فعالیت ها و محیط‌ های حمایتی در هر دو اختلال مفید می‌باشند.

مشکل در تنظیم هیجانات

هر دو اختلال بیش فعالی و اوتیسم می‌توانند با تجربه کردن شدید احساسات همراه باشند؛ چه احساساتی مانند شادی و هیجان، و چه احساساتی مانند ناامیدی، خشم و یا نگرانی.گاهی این احساسات به قدری شدید می‌شوند که کودک دچار به هم ریختگی می‌شود. استفاده از تکنیک های حسی برای آرام کردن کودک، زمان های استراحت‌ برنامه‌ریزی ‌شده و ایجاد محیط امن و حمایت‌ کننده می‌تواند برای کودک بسیار کمک‌ کننده باشد. در نظر داشته باشید شناخت، پذیرش و مدیریت این احساسات بخش مهمی از مدیریت هر دو اختلال می‌باشد.

با مطالعه مطلب زیر، با مفهوم کاردرمانی حسی و نقش آن در بهبود رفتار و تمرکز کودکان آشنا شوید: کاردرمانی حسی: راهنمای کامل برای کودکان

آیا ممکن است اختلال بیش فعالی و اضطراب شبیه به اختلال اوتیسم به نظر برسند؟

بله. گاهی اوقات اختلال بیش فعالی و اضطراب ممکن است به شکلی نمایان شوند که از نظر ظاهری شبیه اختلال اوتیسم باشند، خصوصا در زمینه تعاملات اجتماعی، تمرکز و کنار آمدن با تغییرات. به عنوان مثال، مشکل در حفظ توجه، به هم ریختگی در محیط‌ های شلوغ و یا اجتناب از برخی موقعیت‌ ها می‌تواند در هر سه اختلال دیده شود. با این وجود، علت زیربنایی این رفتارها در هر یک از این اختلالات متفاوت می باشد. بنابراین، انجام یک ارزیابی و معاینه دقیق و جامع توسط متخصصین با تجربه و واجد شرایط اهمیت بسیار زیادی دارد تا تشخیص دقیق داده سده و سپس درمان مناسب برای کودک آغاز شود.

از مطلب زیر دیدن فرمایید: چرا درمان مشکلات حسی در کودکان بسیار اهمیت دارد؟

باورهای درست و نادرست اختلال اوتیسم و بیش فعالی

بسیاری از باورهای رایجی که در زمینه اختلال اوتیسم و بیش فعالی در میان مردم وجود دارند، بر اساس کلیشه ها و باورهای نادرست می‌باشند. در جدول زیر برخی از این باورهای نادرست و واقعیت مرتبط با آن آورده شده است:

واقعیت	باور غلط
میزان توجه و فعالیت کودکان می‌تواند در طول روز تغییر کند. یک کودک ممکن است برای فعالیتی که از آن لذت می‌برد آرام بنشیند، اما همچنان تفاوت‌های پایدار و قابل توجهی در توجه و یا خودتنظیمی داشته باشد.	اگر کودکی گاهی بتواند آرام بنشیند، پس نمی‌تواند بیش‌فعالی داشته باشد.
برخی از کودکان اوتیسم به‌طور طبیعی تماس چشمی برقرار می‌کنند و برخی دیگر کمتر. این خصوصیت، تنها یکی از جنبه‌های سبک ارتباطی بوده و ویژگی مشترکی در میان تمامی کودکان اوتیسم نیست.	کودکان اوتیسم از هر نوع تماس چشمی دوری می‌کنند.
خجالتی بودن یک احساس اجتماعی موقتی می‌باشد، در حالی که اوتیسم به‌صورت پایدار بر ارتباطات و پردازش حسی کودک در موقعیت‌ها و زمان‌های مختلف تأثیر می‌گذارد.	خجالتی بودن همان اوتیسم است.
کودکان بیش‌فعال معمولاً صحبت‌ها را می‌شنوند، اما ممکن است اطلاعات را به شکلی متفاوت پردازش کنند، خصوصاً زمانی که توجه آن‌ها بر روی موضوع دیگری متمرکز شده باشد.	بیش‌فعالی یعنی گوش ندادن.
تکرار می‌تواند آرامش‌بخش و لذت‌بخش بوده و به یادگیری نیز کمک کند؛ بنابراین ذاتاً یک رفتار منفی محسوب نمی‌شود.	بازی‌های تکراری یا پایبندی به روتین‌های مشخص عادت‌های بدی هستند.
کودکان طیف اوتیسم ممکن است کم‌حرف، پرحرف و یا در هر حالتی بین این دو باشند. سبک ارتباطی هر کودک منحصربه‌فرد بوده و قانون ثابتی وجود ندارد.	اگر کودکی پرحرف باشد، نمی‌تواند در طیف اوتیسم باشد.
حرکاتی مانند ضربه زدن با انگشتان، تکان دادن پا و یا خط‌خطی کردن می‌تواند به تمرکز، تنظیم هیجانی و یا پردازش اطلاعات کمک کند.	بی‌قراری و یا دست‌کاری کردن اشیا بی‌ادبانه است.
همه افراد می‌توانند دوستی‌هایی معنادار داشته باشند؛ با این حال، شیوه برقراری، حفظ و یا جستجوی دوستی و ارتباط ممکن است متفاوت باشد.	اگر کودکی به‌راحتی دوست پیدا کند، نمی‌تواند بیش‌فعال بوده و یا در طیف اوتیسم باشد.
گروه‌های بزرگ و یا محیط‌های شلوغ ممکن است برای برخی از افراد طاقت‌فرسا بوده و در محیط‌های کوچک‌تر و آرام‌تر احساس راحتی بیشتری داشته باشند.	اجتناب از فعالیت‌های گروهی یعنی علاقه نداشتن به دیگران.
بسیاری از افراد روش‌هایی را برای موفقیت در برخی از محیط‌ها پیدا می‌کنند، حتی اگر در زمینه‌های دیگر با چالش‌های متفاوتی روبه‌رو باشند.	اگر کسی در مدرسه و یا محل کار عملکرد خوبی داشته باشد، نمی‌تواند بیش‌فعالی و یا اوتیسم داشته باشد.

همان گونه که عنوان شد، این دو اختلال در کودکان به شکل‌های متفاوتی ظاهر شده و نمی‌توان تنها بر اساس یک رفتار و یا یک ویژگی درباره وجود و یا عدم وجود این اختلالات در کودک تصمیم گرفت. بنابراین، تشخیص دقیق نیازمند ارزیابی جامع و دقیق توسط متخصصین با تجربه می‌باشد.

مطلب زیر را مطالعه نمایید: آیا بیش فعالی با ورزش درمان می شود؟

روش های درمانی و حمایتی

اولین و مهم ترین قدم، تشخیص دقیق و زود هنگام توسط متخصصین با تجربه می‌باشد. والدین و مراقبانی که متوجه علائمی از اختلال بیش فعالی، اوتیسم و یا هر دوی آنها در کودک خود شده اند، می‌بایست با پزشک متخصص اطفال کودکشان برای بررسی مشکلات کودک صحبت و مشورت کنند. چنانچه کودک شما علائمی از این دو اختلال را نشان دهد، پزشک برای معاینه تخصصی تر مراجعه به سایر متخصصین درمانی را توصیه کند.

متخصصین درمانی، تشخیص بیش فعالی را بر اساس علائمی انجام می‌دهند که در ۶ ماه گذشته در کودک وجود داشته‌اند. چنانچه کودک به اوتیسم مشکوک باشد، رفتار و روند رشد و تکامل کودک را در طی سال‌های گذشته بررسی می‌کند. در هر دو مورد، پزشک نظر والدین و مراقبین کودک را نیز جویا می شود.
به علاوه بررسی های دیگری مانند مشکلات شنوایی، بینایی و اختلالات خواب، را که می‌توانند علائمی مشابه اوتیسم و یا بیش فعالی ایجاد کنند، را بررسی می کند. بر طبق گزارش موسسه ملی سلامت کودک و رشد انسانی (NICHD)، هيچ درمان استاندارد واحدى براى اوتيسم وجود ندارد. در واقع، (NICHD) اشاره مى‌كند كه مداخلات درمانى زودهنگام و تركيبى از روش هاى درمانى موثر، براى كمك و بهبود كودكان طيف اوتيسم مفید و‌ موثر خواهند بود، مانند:

• گفتاردرمانی
• کاردرمانی ذهنی
• کار مانی حسی
• کاردرمانی جسمی
• دارو درمانی
• تغذیه درمانی
• رفتار درمانی شناختی
• درمان های آموزشی و مدرسه محور
• درمان مدیریت رفتاری
• روش های درمانی با کمک والدین
• آموزش مهارت های اجتماعی

بهترین روش درمانی برای درمان کودکان اوتیسم، اغلب درمانى است كه نيازهاى خاص هر کودک را برطرف کرده و علائمى را که در زندگی روزمره، مانع از عملكرد بهینه او مى‌شوند را كاهش مى‌دهد.

با مطالعه مطلب زیر با اهمیت کاردرمانی برای کودکان اوتیسم و امکانات کلینیک اوتیسم مرکز جامع تواتبخشی ایران آشنا شوید: کلینیک کاردرمانی اوتیسم ، نقش کاردرمانی جسمی و ذهنی در اوتیسم | مرکز جامع توانبخشی ایران

درمان اختلال بیش فعالی نیز معمولا به صورت چند وجهی و متناسب با سن، شدت علائم و نیازهای خاص هر کودک طراحی می‌شود. تحقیقات نشان داده‌اند که ترکیبی از مداخلات رفتاری، آموزشی و در صورت نیاز دارو درمانی، می‌تواند به بهبود عملکرد تحصیلی، اجتماعی و روزمره کودکان بیش فعال کمک کند. از مهم‌ترین روش‌ های درمانی این کودکان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• دارو درمانی
• رفتار درمانی
• آموزش والدین در مدیریت رفتار کودک
• درمان های آموزشی و مدرسه‌ محور
• آموزش مهارت ‌های اجتماعی
• درمان شناختی ـ رفتاری
• مشاوره فردی و خانوادگی
• کاردرمانی ذهنی ( برای بهبود مهارت‌های اجرایی، توجه، برنامه ‌ریزی و خود تنظیمی)
• کاردرمانی جسمی
• کاردرمانی حسی
• گفتاردرمانی (در صورت نیاز)
• مداخلات مرتبط با سبک زندگی سالم مانند الگوی تغذیه سالم

از مطلب زیر دیدن فرمایید: کاردرمانی در بیش‌فعالی؛ روش‌ها و تکنیک‌ها

وجود هم‌ زمان اختلال اوتیسم و بیش فعالی در کودک می‌‌‍تواند ترکیب منحصر به ‌فردی از نقاط قوت و همچنین نقاط ضعف را برای حمایت و درمان بیشتر ایجاد کند. شناخت دقیق این دو اختلال و هم پوشانی آنها با یکدیگر به متخصصین درمانی و خانواده‌ها کمک می‌کند تا در انتخاب روش های درمانی و حمایتی هر دو اختلال را در نظر داشته باشند. به عبارتی رویکردهای درمانی و حمایتی برای کودکان دارای هر دو اختلال (AuDHD) اغلب زمانی موثرتر هستند که هم پوشانی هر دو اختلال بیش فعالی و اوتیسم را در نظر بگیرند.

مدیریت علائم بیش فعالی می‌تواند به کودک شما کمک کند تا علائم اوتیسم را نیز بهتر مدیریت کند. در کودکانی که تشخیص هر دو اختلال اوتیسم و بیش فعالی را گرفته اند، چنانچه دارویی برای بهبود علائم بیش فعالی تجویز می‌شود، ممکن است برخی از علائم اوتیسم را نیز بهبود بخشد. ممکن است متخصصین نیاز داشته باشد تا چندین روش درمانی و حمایتی مختلف را بررسی و امتحان کنند تا روشی پیدا شود که علائم را بهتر کنترل کند، یا ممکن است چندین روش درمانی و حمایتی را به‌ طور هم‌ زمان برای کودک استفاده کنند.

سوالات متداول

سخن آخر

اختلال اوتیسم و بیش فعالی، اختلالات رشدی عصبی مادام العمری هستند که می‌توان با روش های درمانی و حمایتی مناسب برای هر کودک، آنها را به شکلی درست و‌ موثر مدیریت کرد. در طی مسیر درمان کودکتان صبور باشید و آماده امتحان کردن روش های درمانی متفاوتی که توسط متخصصین برای بهبود و پیشرفت علائم کودکتان معرفی می‌شود، باشید. زیرا ممکن است با افزایش سن کودک و تغییر علائم، نیاز به روش‌های حمایتی و درمانی جدید باشد. محققان در حال مطالعه و تحقیق بیشتر در مورد هر یک از این دو اختلال و ارتباط بین آنها نیز هستند. با پیشرفت علم و تحقیقات بیشتر، اطلاعات بیشتری درباره علل ایجاد همزمان این دو اختلال بدست خواهد آمد و گزینه‌های درمانی و حمایتی بیشتری نیز در دسترس قرار خواهد گرفت. با پزشک متخصص و سایر متخصصین درمانی کودک خود در مورد روش های درمانی و حمایتی جدید صحبت و مشورت کنید. چنانچه کودک شما تنها تشخیص یکی از دو اختلال بیش فعالی و با اوتیسم را گرفته و و شما فکر می‌کنید ممکن است هر دو اختلال را داشته باشد، با پزشک متخصص کودک خود مشورت کرده و تمامی علائم کودک خود را مطرح کنید در نظر داشته باشید تشخیص صحیح برای به کار بردن روش های درمانی و حمایتی موثر بسیار اهمیت دارد.

ترجمه و تالیف توسط تیم پژوهشی کلینیک اوتیسم و بیش فعالی مرکز جامع توانبخشی ایران

کلیه حقوق این مطلب متعلق یه موسسه توانبخشی ایران است