در سالهای اخیر، یکی از موضوعاتی که توجه بسیاری از والدین و عموم جامعه را به خود جلب کرده، احتمال ارتباط بین واکسیناسیون کودکان و بروز اختلال اوتیسم است. دغدغههایی که اغلب با شنیدن یا خواندن اطلاعات نادرست در فضای مجازی تقویت میشوند، باعث ایجاد تردید در میان برخی خانوادهها درباره ایمنسازی فرزندانشان شده است. اما آیا واقعا واکسنها میتوانند عامل ابتلا به اوتیسم باشند؟ یا این باور صرفا بر پایه سوءتفاهمها و تحقیقات بیپایه شکل گرفته است؟ در این مقاله، با نگاهی علمی و بیطرف، به بررسی دقیق شواهد و مطالعات معتبر جهانی در مورد این موضوع خواهیم پرداخت تا با آگاهی و اطمینان، تصمیمگیری صحیحتری در مورد سلامت کودکانمان داشته باشیم.
مروری بر ارتباط بین واکسن و اوتیسم
چندین سال از اثبات بی اعتبار بودن مطالعه جنجال برانگیزی که ارتباط بین واکسیناسیون و ایجاد اوتیسم در کودکان را بررسی کرده بود، گذشته است. ولی مطالعات جديد نیز نشان مىدهند كه هيچ ارتباطی بين تزريق واكسن سرخك، اوريون و سرخجه (MMR) و ایجاد اوتيسم در كودكان وجود ندارد.
یک مجله پزشکی در سال ۱۹۹۸، مطالعه بحث برانگیزی را منتشر كرد كه نشان مىداد بين واکسیناسیون و ایجاد اوتيسم در كودكان ارتباطی وجود دارد. با وجود اینکه این ادعای علمی، چند سال بعد بی اعتبار شناخته شد، اما اثر انتشار اوليه آن تا امروز باقى مانده است. با وجود اين كه هيچ مدركى مبنى بر تاييد اينكه تزريق واكسن ها مى توانند باعث ايجاد اوتيسم در كودكان شوند وجود ندارد، ولى برخى از والدين هنوز در اين زمينه سوالاتی داشته و یا در مورد واكسيناسيون كودكان خود ترید داشته و يا حتى مخالف آن هستند.
از مطلب زیر دیدن فرمایید:
33 باور غلط درباره اختلال اوتیسم
اغلب متخصصان، نگران این موضوع هستند كه نرخ واكسيناسيون کودکان كمتر از نرخ مورد انتظار باشد. بر طبق نظر شوراى ملى قانونگذاری ايالتى در ايالات متحده آمريكا، با وجود اينكه نرخ واكسيناسيون از ايالتى به ايالت ديگر متفاوت میباشد، ولی نرخ ملى واكسيناسيون سه گانه (MMR)، هنوز كمتر از نرخ مورد نظر وزارت بهداشت خدمات انسانى ايالات متحده آمریکا مىباشد.
امروزه، مداخلات درمانی مناسب و زود هنگام به عنوان استراتژی اصلی درمان اختلالات اوتیسم در کودکان در نظر گرفته میشود. در صورت مشاهده هر گونه علائمی از اختلال طیف اوتیسم (ASD) در کودکتان، با متخصصین مرکز جامع توانبخشی ایران همراه شوید. مرکز جامع توانبخشی ایران با بیش از دو دهه تجربه در زمینه خدمات توانبخشی تخصصی کودکان و با کمک مجرب ترین درمانگران در دو شعبه فعال در مرکز و غرب تهران در رفع مشکلاتی مانند انواع اختلالات در مهارت های حرکتی درشت و ظریف، برنامه ریزی حرکتی، پردازش حسی، مهارت های درکی حرکتی، آگاهی فضایی، گفتاری، یادگیری و شناختی، با به کار بردن به روزترین تکنیک ها و تجهیزات آماده ارائه خدمات به کودکان عزیز شما میباشد. جهت مشاوره و تعیین وقت با ما همراه شوید:
آیا بین تزریق واکسن و ایجاد اوتیسم در كودكان ارتباطى وجود دارد؟
در پاسخ به این سوال باید بیان کنیم خیر، ارتباطی وجود ندارد. این باور كه ايجاد اوتيسم در كودكان با تزريق واكسن هاى دوران كودكى، خصوصا واكسن MMR (سرخك، اوريون و سرخجه) مرتبط میباشد، بارها از نظر علمی رد شده است.
اطلاعات غلطی که تزریق واکسن MMR (سرخک، اوریون و سرخجه) را با ایجاد اوتیسم در کودکان مرتبط میدانست، از مطالعهای در سال ۱۹۹۸ آغاز شد که توسط اندرو ویکفیلد و همکارانش در مجله پزشکی معتبر (The Lancet) منتشر شد. این مطالعه که تنها شامل ۱۲ کودک بود و از روشهای نادرست و غیراخلاقی نیز استفاده کرده بود، باعث ایجاد نگرانی گسترده در میان عموم مردم نسبت به تزریق واکسن در کودکان، به ویژه در ایالات متحده آمریکا و بریتانیا شد. مطالعه ای در سال ۲۰۲۱ نشان داد که این باور سبب کاهش نرخ واکسیناسیون و افزایش حدود ۷۰ مورد شکایت از آسیب های ناشی از واکسن MMR در هر ماه شده است. از سال ۱۹۹۹، مطالعات بزرگتر و دقیقتری به بررسی ادعاهای ویکفیلد پرداختند. یکی از این مطالعات که در همان مجله (The Lancet) منتشر شد، هیچ ارتباطی را بین تزریق واکسن و ایجاد اوتیسم در کودکان پیدا نکرد.
در سال ۲۰۱۰، مجله پزشکی (The Lancet)، به طور رسمی این مقاله و ادعای خود را پس گرفت و مجوز پزشکی ویکفیلد نیز به دلیل تخلفات اخلاقی و علمی لغو شد. تحقیقات علمی دقیق تر و معتبر بیشتری نیز این باور نادرست را رد کردند.
مطالعه ای در سال ۲۰۱۹، که در مجله (Annals of Internal Medicine) منتشر شد، اطلاعات مرتبط با بیش از ۶۵۰ هزار کودک را بررسی کرد و هیچ شواهدی مبنی بر اینکه تزریق واکسن (MMR) سبب افزایش خطر ایجاد اوتیسم در کودکان (حتی در کودکانی که زمینه ژنتیکی دارند)، میشود را نیافت.
از مطلب زیر دیدن فرمایید:
دلایلی که به اشتباه عامل ایجاد اوتیسم شناخته میشوند.
ولی، با وجود این گونه تحقیقات و اجماع علمی گسترده، تاثیرات منفی مطالعه سال ۱۹۹۸ همچنان در دیدگاه مردم باقی مانده و هنوز از جمه مهم ترین و خطرناک ترین اطلاعات نادرست علمی شناخته میشود.
چه عواملی خطر ايجاد اوتيسم در كودكان را تشديد مىكنند؟
بر طبق نظر موسسه ملى علوم سلامت محيطى (NIEHS)، در حال حاضر علت ايجاد اوتيسم به طور دقیق شناخته نشده است؛ ولی برخی از عوامل ممكن است در ایجاد اوتيسم در کودکان نقش داشته باشند. متخصصان معتقدند كه به احتمال زیاد عوامل ژنتیکی (شامل جهش هاى ژنتیکی و يا تغييرات ژنتیکی)، نقش زیادی را در ایجاد اوتیسم در کودکان دارند. بنابراین، عواملی که ممکن است خطر ایجاد اوتیسم در کودکان را تشدید کنند، شامل موارد زير میباشند:
- داشتن خواهر و برادر دارای اوتيسم
- والدين با سن بالا
- مشكلات ژنتیکی مانند سندرم رت، سندرم X
شكننده و سندرم داون
آیا میتوان از تولد کودکی با اختلال اوتیسم جلوگیری کرد؟ برای پاسخ این سوال، از مطلب زیر دیدن فرمایید:
آیا میتوان از ایجاد اوتیسم جلوگیری کرد؟
موسسه ملى علوم سلامت محيطى (NIEHS)، در حال بررسى تعامل احتمالى عوامل ژنتیکی و محيطى است كه ممكن است در ايجاد اوتيسم نقش داشته باشند. به عنوان مثال، دانشمندان در حال تحقیق این موضوع هستند که آيا قرار گرفتن مادر در معرض مواد شيميايي خاص در دوران باردارى ممكن است باعث نوعى جهش ژنتیکی شده كه در نهایت منجر به علائم اوتيسم در کودک شود.
وجود مشکلات در هنگام زایمان و وزن بسيار كم نوزاد در هنگام تولد نيز ممكن است احتمال ابتلا به اوتيسم را در کودکان افزايش دهد.
برای تعین وقت شما میتوانید با کلیک بر روی کلمه دریافت نوبت زمان مشاوره و نوبت خود از مرکز جامع توانبخشی ایران را تعیین کنید.
چگونه اختلال طيف اوتيسم در کودکان تشخيص داده میشود؟
بر طبق نظر آكادمى اطفال آمريكا (AAP)، كودكان میبایست در ۱۸ ماهگی و سپس در ۲۴ ماهگی، مورد بررسى و غربالگری استاندارد براى تشخيص اختلال طيف اوتيسم قرار گیرند؛ زیرا که علائم اوتيسم اغلب در سنين عنوان شده در كودكان نمايان مىشوند. هيچ گونه ابزار تشخيصى خاصی كه براى تشخيص اختلال طيف اوتيسم در کودکان استفاده شود، وجود ندارد.
با این وجود، پزشکان متخصص و متخصصین كاردرمانى، معمولا رفتارهای کودک و مراحل تکاملی کودک را مشاهده و بررسی میکنند و توصیفات والدين و يا مراقبین کودک را نیز از رفتارها و روند رشد و تکامل كودك در نظر میگیرند.
با علائم اوتیسم در یک کودک ۴ ساله آشنایی دارید؟ مطلب زیر، را مطالعه نمایید:
همه چیز درباره اوتیسم در کودکان ۴ ساله
متخصصین درمانی عنوان شده، به دنبال یافتن اختلالی در گفتا، ارتباطات و تعاملات اجتماعى کودک و همچنین الگوهای رفتارى تكرارى و يا محدود كننده هستند. همچنین، آنها مىتوانند از معيارهاى استاندارد شده در راهنماى تشخيصى و آمارى اختلالات روانی، ویرایش پنجم (DSM-5) که توسط انجمن روانپزشکی آمریکا منتشر شده است، استفاده کنند.
گزینه هاى درمانى براى بهبود اوتيسم
بر طبق گزارش موسسه ملی سلامت کودک و رشد انسانی (NICHD)، هيچ درمان استاندارد واحدى براى اوتيسم وجود ندارد. در واقع، (NICHD) اشاره مىكند كه مداخلات درمانى زودهنگام و تركيبى از روش هاى درمانى موثر، براى كمك و بهبود كودكان طيف اوتيسم مفید و موثر خواهند بود، از جمله:
- گفتاردرمانی
- کاردرمانی ذهنی
- كاردرمانى جسمى و حسى
- درمان مديريت رفتارى
- رفتار درمانى شناختى
- درمان هاى آموزشى و مدرسه محور
- دارو درمانى
- تغذيه درمانى
- روش های درمانی با کمک والدين
- آموزش مهارت هاى اجتماعى
با مطالعه مطلب زیر با اهمیت کاردرمانی برای کودکان اوتیسم و امکانات کلینیک اوتیسم مرکز جامع تواتبخشی ایران آشنا شوید:
کلینیک کاردرمانی اوتیسم ، نقش کاردرمانی جسمی و ذهنی در اوتیسم | مرکز جامع توانبخشی ایران
بهترين روش درمانی، اغلب درمانى است كه نيازهاى خاص هر کودک را برطرف کرده و علائمى را که در زندگی روزمره، مانع از عملكرد بهینه او مىشوند را كاهش مىدهد. در نظر داشته باشید که استفاده از رویکردهای درمانی مناسب با کودک اوتیسم بسیار اهمیت دارد.
بنابراین، در ابتدا میبایست یک ارزیابی جامع با در نظر گرفتن همه متغیرهایی که بر زندگی کودک اوتیسم تاثیر میگذارند، انجام شود تا اختلالات کودک به صورت کامل مشخص شود. سپس متناسب با آنها، برنامه درمانی به کودک ارائه شود. برخی از متخصصین برای همه کودکان از یک برنامه درمانی ثابت استفاده میکنند؛ در حالیکه لازم است برنامه درمانی هر کودک متناسب با نیازها و مشکلات او برنامه ریزی و اجرا شود. درمان اوتیسم، یک کار تیمی بوده و به تخصصهای مختلفی نیاز دارد. آنچه بسیار اهمیت دارد این است که درمان به صورت تیمی و در یک راستا برای کودک اجرا شود تا بتوان به بهبود هر چه بیشتر کودک کمک کرد.
برای تعین وقت شما میتوانید با کلیک بر روی کلمه دریافت نوبت زمان مشاوره و نوبت خود از مرکز جامع توانبخشی ایران را تعیین کنید.
چه زمانی میبایست به پزشک متخصص و یا متخصص کاردرمانی مراجعه کرد؟
چنانچه نگران روند رشد و تکامل کودک خود هستید و یا علائمی از اختلال اوتیسم را در کودک خود مشاهده میکنید، با پزشک متخصص اطفال کودکتان صحبت و مشورت کنید.
پزشک متخصص اطفال میتواند شما را به سایر متخصصان و کارشناسان در این زمینه معرفی کند. متخصصانی که میتوانند اوتیسم را در کودکان تشخیص دهند عبارتند از:
- متخصصان مغز و اعصاب کودک
- متخصصان کاردرمانی اوتیسم
- متخصصان گفتاردرمانی اوتیسم
- روانپزشکان کودک
آیا کودکان اوتیسم به کاردرمانی جسمی نیز نیاز دارند؟ برای پاسخ دقیق، از مطلب زیر دیدن فرمایید:
معجزه کاردرمانی جسمی در کودکان اوتیسم
چنانچه برای کودک شما تشخیص اوتیسم داده شود، پروسه های درمانی میبایست بلافاصله شروع شوند. متخصصین پیشنهاد مىكنند كه شروع مداخلات درمانی در سریع ترین زمان ممکن و پس از تشخیص، براى كمك به كودكان در بهبود و ايجاد مهارت هاى جديد و سازگاری بهتر، كليدى میباشد.
والدین میبایست با همکاری پزشکان و متخصصان کاردرمانی برنامه ریزی مناسب را انجام دهند تا بتوانند کودک خود را حمایت کرده و به پیشرفت او نیز کمک کنند.
سخن آخر
معمولا، اولين نشانه هاى اختلال اوتيسم در اوايل دوران كودكى در کودکان نمایان مىشوند؛ كه به طور اتفاقی نمایان شدن این نشانه ها، همزمان با زمانی هایی است كه كودكان واكسن هاى معمول دوران كودكى را تزریق مىكنند.
تاکنون، تحقيقات زيادى نشان داده اند كه بین تزریق واکسن و ایجاد اوتیسم در کودکان ارتباطی وجود ندارد. چنانچه هر گونه سوالی در مورد واكسن هاى معمول دوران كودكى دارید، میتوانید با پزشکان متخصص اطفال صحبت و مشورت كنيد. آنها میتوانند اطلاعات و منابع آموزشى مفیدی را به شما معرفی کنند.
ترجمه توسط تیم پژوهشی کلینیک اوتیسم مرکز جامع توانبخشی ایران