تاخیر حرکتی

همه چیز درباره تاخیر حرکتی نوزادان و کودکان

آیا تا حالا به این فکر کرده‌اید که چرا بعضی از کودکان دیرتر از بقیه می‌نشینند، راه می‌روند یا حتی قاشق را در دست می‌گیرند؟ شاید شما هم نگران شده‌اید که چرا فرزندتان هنوز چهار‌دست‌و‌پا نمی‌رود یا حرکاتش کندتر از هم‌سن‌هایش است. این نگرانی کاملا طبیعی است؛ چون رشد حرکتی یکی از شاخص‌ترین نشانه‌های سلامت و رشد مغزی کودک به حساب می‌آید. تاخیر حرکتی همیشه به معنی بیماری یا مشکل جدی نیست، اما می‌تواند هشداری ظریف از بدن کودک باشد که به ما می‌گوید نیاز به توجه بیشتری دارد. گاهی یک تغییر کوچک در محیط، نوع بازی یا برنامه‌ی روزانه می‌تواند مسیر رشد کودک را کاملا تغییر دهد. در این مقاله، به زبان ساده توضیح می‌دهیم که تاخیر حرکتی چیست و و چگونه می‌توان از بروز آن جلوگیری کرد.

آشنایی با تاخیر حرکتی

تاخیر حرکتی چیست؟

تاخیر حرکتی به حالتی گفته می‌شود که کودک در رسیدن به مراحل حرکتی متناسب با سن خود، کندتر از حد انتظار عمل می‌کند. به زبان ساده‌تر، اگر کودکی دیرتر از هم‌سالانش بتواند حرکاتی مثل نشستن، چهار‌دست‌و‌پا رفتن، ایستادن یا راه رفتن را انجام دهد، ممکن است دچار تاخیر در رشد حرکتی باشد.

رشد حرکتی بخشی از روند طبیعی تکامل کودک است و نشان می‌دهد که مغز، اعصاب و عضلات بدن به‌درستی با یکدیگر همکاری می‌کنند. زمانی که این هماهنگی به هر دلیلی دچار اختلال شود، رشد حرکتی کودک نیز با تاخیر روبه‌رو می‌شود.

تاخیر حرکتی می‌تواند تنها در یک حوزه رخ دهد (مثلا حرکات ظریف دست‌ها) یا در تمام جنبه‌های حرکتی بدن دیده شود. گاهی این تاخیر موقتی است و با کمی تمرین یا کاردرمانی برطرف می‌شود، اما در برخی موارد ممکن است نشانه‌ای از یک مشکل زمینه‌ای باشد که نیاز به بررسی تخصصی دارد.

تاخیر حرکتی چیست؟

انواع تاخیر حرکتی در کودکان

تاخیر حرکتی به حالتی گفته می‌شود که کودک در رسیدن به مراحل مختلف رشد حرکتی، دیرتر از حد انتظار عمل می‌کند. به‌طور کلی، تاخیرهای حرکتی را می‌توان به دو دسته‌ی اصلی تاخیر حرکتی ظریف و تاخیر حرکتی درشت تقسیم کرد. در ادامه هرکدام را با جزئیات توضیح می‌دهیم:

انواع تاخیر حرکتی

تاخیر حرکتی درشت (Gross Motor Delay)

این نوع تاخیر مربوط به حرکات بزرگ بدن است؛ حرکاتی که به هماهنگی عضلات اصلی بدن وابسته‌اند. کودکانی که تأخیر حرکتی درشت دارند معمولا در انجام مهارت‌هایی مانند موارد زیر دچار مشکل‌اند:

  • نگه‌داشتن سر در چند ماهگی
  • غلت زدن یا نشستن بدون کمک
  • چهار دست‌وپا رفتن
  • ایستادن یا راه رفتن
  • پریدن یا دویدن در سنین بالاتر

این نوع تاخیر معمولا به ضعف در کنترل عضلات، مشکلات عصبی یا حتی کمبود تحریک محیطی مربوط می‌شود. تشخیص زودهنگام و شروع کاردرمانی می‌تواند روند رشد را به ‌طور چشمگیری بهبود دهد.

 تاخیر حرکتی ظریف (Fine Motor Delay)

در تاخیر حرکتی ظریف، کودک در انجام حرکات دقیق‌تر و کوچک‌تر، مانند کنترل انگشتان یا مچ دست، مشکل دارد. این حرکات معمولا برای انجام کارهایی مثل گرفتن قاشق، نقاشی‌کردن، بستن دکمه لباس یا برداشتن اشیای کوچک ضروری هستند.

کودکانی که تاخیر حرکتی ظریف دارند ممکن است در مدرسه نیز با چالش‌هایی مانند نوشتن یا استفاده از ابزارهای ساده روبه‌رو شوند. تمرین‌های هدفمند و بازی‌های حرکتی ویژه می‌توانند به تقویت این مهارت‌ها کمک کنند.

تاخیر ترکیبی (Mixed Motor Delay)

در برخی موارد، کودک هم در مهارت‌های حرکتی ظریف و هم در مهارت‌های حرکتی درشت دچار مشکل است. این حالت معمولا نشان‌دهنده‌ی زمینه‌ی عصبی یا رشدی پیچیده‌تر است و نیاز به ارزیابی دقیق‌تری توسط متخصص کاردرمانی یا عصب‌روان‌شناس کودک دارد.

آیا هر تاخیری نشان از اختلال است؟

تاخیر حرکتی ناشی از شرایط مختلفی است و نباید این اختلال با بیماری‌های مختلفی اشتباه گرفته شود. از طرفی دیگر در نظر داشته باشید که دستیابی به هر مرحله حرکتی با یک الی دو ماه تاخیر عموما جای نگرانی ندارد و به راحتی قابل حل خواهد بود. همچنین ممکن است برخی از کودکان زودتر از موعد 9 ماه به دنیا بیایند. در این موارد باید بازه‌ای که کودک زودتر  متولد شده است را به سن کودک برای دستیابی به هر مرحله اضافه کنیم. برای نمونه کودکی که 7 ماهگی متولد شده است به طور معمول 2 ماه از دیگر کودکان از نظر رشدی عقب خواهد بود. در نتیجه اگر سینه خیز رفتن در 2 ماهگی به دست خواهد آمد این کودک آن را در 4 ماهگی کسب می‌کند. این تاخیر طبیعی است و نشان از اختلال نمی‌باشد. 

آیا تاخیر حرکتی می‌تواند فقط در یک سمت بدن کودک دیده شود؟

بله، در برخی موارد تاخیر حرکتی ممکن است فقط در یک سمت بدن کودک دیده شود. این وضعیت معمولا زمانی رخ می‌دهد که یکی از نیم‌کره‌های مغز یا مسیرهای عصبی کنترل‌ کننده‌ی آن سمت بدن عملکرد ضعیف‌تری دارد. به این حالت در اصطلاح پزشکی همی‌ تاخیر حرکتی (Hemimotor Delay) یا در موارد شدیدتر، همی‌پلژی خفیف گفته می‌شود.

کودکانی که این نوع تاخیر را دارند، ممکن است یک دست یا یک پای خود را کمتر از سمت دیگر استفاده کنند. برای مثال:

  • ممکن است در هنگام خزیدن، فقط از یک پا کمک بگیرند.
  • هنگام گرفتن اشیا، همیشه از یک دست خاص استفاده کنند.
  • یا در حفظ تعادل روی یک پا ضعف داشته باشند.

تشخیص دقیق این نوع تاخیر نیاز به بررسی تخصصی توسط کاردرمانگر، فیزیوتراپیست یا متخصص مغز و اعصاب کودکان دارد. هرچه مداخله زودتر آغاز شود، احتمال بازیابی حرکتی و جلوگیری از مشکلات بعدی بیشتر خواهد بود.

مراحل رشد حرکتی

اگر بخواهیم با تاخیر حرکتی آشنا شویم لازم است بدانیم که فرد عادی در هر سنی چه مهارت‌هایی را کسب خواهد کرد. سپس با مقایسه هر کودک با افراد طبیعی متوجه این موضوع خواهیم شد که آیا اختلال رشدی وجود دارد یا خیر؟ این نکته را هم در نظر داشته باشید که توسعه مراحل حرکتی در یک بازه زمانی صورت خواهد گرفت و هر مرحله عموما پایه و مبنای مرحله بعد خواهد بود. 

علایم تاخیر حرکتی در کودکان 

تاخیر حرکتی یک اختلال با دامنه وسیع است که ممکن است در مراحل اولیه رشد رخ دهد یا در مراحل بعدی خود را نشان دهد. بنابراین علایم آن می‌تواند گسترده باشد. به همین دلیل یک سری نقاط عطف تعیین شده است که عدم دستیابی به آن‌ها در سنین خاص می‌تواند نشان از اختلال باشد. در جدول بالا مهم‌ترین مراحلی که در هر سن باید کودک به آن‌ها برسد را بررسی کردیم. برای نمونه غلت زدن نوزاد در سن 4 تا 6 ماهگی تکمیل خواهد شد. چنانچه رشد کودک متناسب با سن نباشد، لازم است برای بررسی بیشتر به پزشک متخصص مراجعه کنید. از طرفی دیگر برخی از علایم وجود دارند که به تشخیص سریع‌تر این مشکلات کمک خواهند کرد:

علائم تاخیر حرکتی

عضلات شل

اولین نشانه تاخیر حرکتی، تون عضلانی پایین است که به صورت شلی اندام‌ها و کل بدن خود را نشان خواهد داد. در این حالت اگر دست نوزاد را بالا آورده و رها کنیم، نمی‌تواند دست خود را نگه دارد و می‌افتد. این داستان در مورد سایر اجزا بدن هم صدق می‌کند. برای نمونه فرد نمی‌تواند گردن خود را نگه دارد. پایین بودن تون عضلات مانع از این می‌شود که فرد پوزیشن‌های جدید را تجربه کند. این پوزیشن‌ها برای ادامه مراحل رشد حرکتی بسیار حائز اهمیت هستند. 

باقی ماندن رفلکس‌های نوزادی

رفلکس‌های واکنش‌های غیرارادی بدن به وضعیت‌های خاص می‌باشند. در دوران نوزادی این رفلکس‌ها به رشد بدن کمک می‌کنند. برخی از آن‌ها در زمان خاصی باید از بین بروند. چنانچه زمان یک رفلکس بیش از حد معمول طول بکشد تاثیرش معکوس شده و رشد فرد را مختل خواهد کرد. در برخی از موارد باقی ماندن رفلکس‌های نوزادی ممکن است تاثیرات بلند مدتی از خود به جای بگذارد. برای نمونه این امکان وجود دارد که راه رفتن روی پنجه را در این کودکان تشدید کند.  برای تشخیص رفلکس‌های ناهنجار می‌تواند به پزشک مراجعه کنید یا از خدمات کاردرمانی تاخیر حرکتی کمک بگیرید. 

ضعف عضلانی

یکی دیگر از علایمی که افراد دارای تاخیر حرکتی با آن روبرو خواهند شد، ضعف عضلانی است. در حالتی که فرد دارای قدرت عضلانی کافی نیست، نمی‌تواند دامنه حرکتی مفاصل خود را تکمیل کند. توجه داشته باشید که شلی عضلانی و ضعف عضلانی هر دو همدیگر را تشدید می‌کنند، اما با هم متفاوت هستند. کسی که شلی عضلات وجود دارد، حفظ وضعیت موجود سخت است. برای مثال نمی‌تواند دست خود را در حالت خم شده نگه دارد. اما کسی که ضعف عضلانی دارد نمی‌تواند دامنه حرکتی خود را تکمیل نماید. برای نمونه فرد نمی‌تواند دست خود را از حالت باز به حالت بسته در بیاورد. 

نرمی استخوان

با اینکه نرمی استخوان علامتی نیست که به راحتی بتوان آن را مشاهده و بررسی کرد. اما در بسیاری از کسانی که از تاخیر حرکتی رنج می‌برند، نرمی استخوان هم دیده می‌شود. این اختلال باعث می‌شود که فرد نتواند به راحتی روی اعضای بدن خود وزن اندازی کند. 

علت تاخیر حرکتی در نوزادان

تاخیر حرکتی را می‌توان به دلایل مختلفی نسبت داد. برخی از این دلایل مادرزادی هستند و برخی دیگر بعد از زایمان به وجود خواهند آمد. کمتر اختلالی وجود دارد که ردی از مشکلات ژنتیکی در آن‌ها دیده نشود. در مورد تاخیر حرکتی هم می‌توان گفت که یکی از مهم‌ترین دلایل آن مشکلات ژنتیکی است. سندروم داون، سندروم X شکننده، بیماری‌های متابولیک و سایر بیماری‌ها، كودک را در معرض خطر تاخیرات رشدی قرار می‌دهند.

علاوه بر مشکلات ژنتیکی برخی از عوامل محیطی  مانند ضربات وارد شده به مغز، مسمومیت با عوامل مضر مانند سرب، برخی از عفونت‌ها، سوء تغذیه، تولد کودک نارس و بسیاری شرایط دیگر ممکن است چنین مشکلی را به وجود آورند.

همچنین در برخی از موارد ممکن است، دلیل این بیماری به عوامل ناشناخته برگردد. نکته قابل توجه این است در مواردی که دلیل اختلال شناخته شده است، روند درمانی ساده‌تر خواهد بود و بهتر به نتیجه منتهی خواهد شد. 

تفاوت تاخیر حرکتی با فلج مغزی

فرق تاخیر حرکتی با فلج مغزی

تاخیر حرکتی شرایطی است که در آن فرد توانایی‌های حرکتی را متناسب با سن خود کسب نمی‌کند. اما در فلج مغزی یک آسیب به مغز وارد شده است که ممکن است علاوه بر مراحل رشد بسیاری از بخش‌های بدن مانند بینایی و شنوایی هم تحت تاثیر قرار بگیرند. از طرفی دیگر کودکان تاخیر حرکتی در اکثر موارد به طور کامل بهبودی پیدا خواهند کرد، در حالی که فلج مغزی یک آسیب است که به صورت دائمی در زندگی فرد باقی خواهد ماند اما علایم آن ممکن است کم یا زیاد باشد. این دو تفاوت‌ها زیادی دارند که برای مطالعه آن می‌تواند به نوشته تفاوت‌های فلج مغزی و تاخیر حرکتی مراجعه کنید.

تفاوت تاخیر حرکتی و تاخیر رشدی

مورد بعدی که بهتر است در مورد آن اطلاعاتی داشته باشیم، تفاوت‌ها و شباهت‌های تاخیر حرکتی و تاخیر رشد است. تفاوتی که این دو دارند بیشتر به حوزه و میزان گستردگی تاخیر بر می‌گردد. در واقع می‌توان گفت که پنج گروه اصلی مهارت‌ها وجود دارند كه می‌توان رشد آن‌ها را بررسی کرد:

  • حركات درشت (Gross Motor): استفاده از گروه بزرگی از عضلات برای نشستن، ایستادن، راه رفتن، دویدن و غیره. حفظ تعادل و تغییر وضعیت.
  • حركات ظریف(fine Motor): استفاده از دست‌ها و انگشتان تا بتواند بخورد، نقاشی كند، لباس بپوشد، بازی کند، بنویسد و کارهای دیگری را انجام دهد.
  • زبان (language): صحبت كردن از طریق زبان بدن و ادا و اشاره، ارتباط و درک آنچه كه دیگران می‌گویند.
  • شناختی (Cognitive): مهارت‌های تفكر شامل یادگیری، درك،‌ حل مسئله، استدلال و یادآوری.
  • اجتماعی (Social): تعامل با دیگران، داشتن روابط با خانواده، دوستان و معلمان، مشاركت و پاسخ به احساسات دیگران.

بنابر اطلاعات بالا چنانچه فرد فقط در حوزه حرکات درشت و ظریف دچار اختلال شده باشد، درگیر تاخیر حرکتی است و چنانچه در همه موارد بالا دچار اختلال شده باشد، با اختلال رشد دست و پنجه نرم می‌کند. بر اساس همین استدلال می‌توان  گفت تاخیر حرکتی بخشی از تاخیر رشدی است.

تشخیص تاخیر حرکتی

تاخیر حرکتی چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص motor delay به عنوان یک اختلال سخت است و باید توسط پزشک متخصص یا کاردرمانگر انجام شود. در نتیجه با دیدن علایم مورد اشاره در بالا نمی‌توان به کودک برچسب زد. بنابراین با مشاهده علایمی مانند شلی اندام‌ها یا عدم توانایی نشستن در کودک 9 ماهه باید به پزشک متخصص مراجعه کنید. فرآیند تشخیص شامل مراحل زیر است:

مشاهده (تست‌های بالینی)

در مرحله اول متخصص تلاش خواهد کرد به کمک مشاهده و بررسی وضعیت کلی بدن، فرد را ارزیابی کند. در این مسیر ممکن است تون عضلات، وضعیت رفلکس‌های فرد و همچنین مراحل رشد متناسب با سن کودک مورد ارزیابی قرار گیرد. علاوه بر آن آزمایشات و سایر مدارک پزشکی مانند سی تی اسکن هم مورد بررسی قرار خواهند گرفت. مشاهده دقیق‌ترین و ساده‌ترین روش ارزیابی را در اختیار درمانگران قرار خواهد داد. 

مصاحبه با اعضای خانواده 

برخی از موارد یا حالت‌ها را نمی‌توان در جلسه از طریق مشاهده ارزیابی کرد. برای نمونه در صورتی که کودک همکاری نداشته باشد، نمی‌توان حالت‌هایی مانند غلت زدن یا نشستن را تست کرد. در این موارد درمانگران به مصاحبه با خانواده روی خواهند آورد. در روند مصاحبه برای ساده‌تر شدن فرایندها ممکن است از پرسشنامه هم استفاده شود. پرسشنامه آزمون غربالگری رشدی دنور یکی از معروف‌ترین تست‌هایی است که میزان رشد کودک را از زمان تولد تا 6 سالگی  بررسی خواهد کرد. همچنین ما در مجموعه توانبخشی ایران سامانه پیش بینی راه رفتن کودکان فلج مغزی و تاخیر حرکتی را راه اندازی کرده‌ایم تا خانواده‌ها دید درست‌تری از توانایی راه رفتن کودک خود داشته باشند. 

چگونه از بروز تاخیر حرکتی جلوگیری کنیم؟

پیشگیری از تاخیر حرکتی، یکی از مهم‌ترین گام‌ها برای رشد سالم کودکان است. بسیاری از تأخیرهای حرکتی در نتیجه‌ی کم‌تحرکی، نبودِ تحریک محیطی مناسب یا بی‌توجهی به نشانه‌های اولیه ایجاد می‌شوند. خوشبختانه با رعایت چند نکته‌ی ساده اما کاربردی می‌توان احتمال بروز این مشکل را تا حد زیادی کاهش داد.

ایجاد محیطی غنی از تحرک و تجربه

کودک برای رشد حرکتی نیاز به تجربه، بازی و حرکت آزادانه دارد. اجازه دهید روی زمین بازی کند، اسباب‌بازی‌ها را لمس کند و با محیط اطرافش تعامل داشته باشد. استفاده از تشک بازی، توپ نرم و اسباب‌بازی‌های آموزشی می‌تواند به تحریک عضلات و تقویت هماهنگی چشم و دست کمک کند.

تشویق به فعالیت‌های روزمره

حرکت باید بخشی از زندگی روزمره کودک باشد. برای مثال:

  • نوزادان را چند دقیقه در روز روی شکم بخوابانید (تامی‌تایم) تا عضلات گردن و پشت‌شان تقویت شود.
  • وقتی بزرگ‌تر شد، او را تشویق کنید راه برود، بپرد یا از پله‌ها بالا برود.
  • این تمرین‌ها به رشد حرکات درشت کمک زیادی می‌کنند.
جلوگیری از تاخیر حرکتی

تغذیه مناسب و رشد بدنی سالم

رشد عضلات و مغز به تغذیه‌ی کامل و متعادل نیاز دارد. وجود ویتامین‌ها، مواد معدنی، پروتئین‌ها و چربی‌های مفید در رژیم غذایی کودک باعث بهبود عملکرد عصبی و عضلانی می‌شود. کمبود آهن، ویتامین D یا اسیدهای چرب امگا ۳ می‌تواند روند رشد حرکتی را کند کند.

بررسی و پایش منظم رشد کودک

والدین باید به جدول رشد کودک توجه کنند و پیشرفت مهارت‌های حرکتی را زیر نظر بگیرند. مراجعه‌ی منظم به پزشک متخصص اطفال یا کاردرمانگر کمک می‌کند تا اگر نشانه‌ای از تاخیر وجود داشت، در همان مراحل ابتدایی شناسایی و درمان شود.

دوری از استفاده‌ی بیش از حد از وسایل کم‌تحرک‌کننده

وسایلی مثل واکر، صندلی‌های ثابت و گجت‌های دیجیتال (تلفن همراه و تبلت) می‌توانند مانع فعالیت طبیعی کودک شوند. بهتر است زمان استفاده از این وسایل محدود شود تا کودک فرصت بیشتری برای حرکت و کشف محیط اطرافش داشته باشد.

تعامل عاطفی و ارتباط مثبت

نباید فراموش کنیم که رشد حرکتی تنها به عضلات وابسته نیست. امنیت روانی و ارتباط گرم با والدین، انگیزه و اعتمادبه‌نفس کودک را افزایش می‌دهد و او را به حرکت و کشف بیشتر ترغیب می‌کند. بازی‌های دو‌نفره، تشویق کلامی و توجه به تلاش‌های کودک نقش مهمی در رشد سالم او دارند.

روش های درمان تاخیر حرکتی

روش های درمان تاخیر حرکتی

بسیاری از تاخیرات حرکتی را می‌توان همان ابتدا درمان كرد به طوری که تا قبل از رسیدن كودک به سن مدرسه، می‌تواند از نظر رشدی خودش را به همسالانش برساند. توجه به درمان تاخیر حرکتی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و هر چه درمان سریع‌تر شروع شود، بهبودی سریع‌تر به دست خواهد آمد. گاهی اوقات مشكلات تا بزرگسالی باقی می‌مانند. به خصوص اگر كودك ناتوانی مادام‌العمری مثل سندروم داون داشته باشد. درمان این کودکان ترکیبی از چند روش درمانی است که هر کدام از آن‌ها در جایگاه خود می‌توانند به رشد کودک کمک کنند:

دارو درمانی

برخی از کودکانی که با تاخیر حرکتی روبرو می‌شوند به داروهای تقویتی و مکمل‌ها نیاز دارند تا بتوانند عقب ماندگی خود را جبران کنند. از طرفی دیگر برخی از مشکلات مانند تشنج‌ها به کمک دارو قابل کنترل هستند و تا زمانی که این کنترل اتفاق نیفتد، سایر روش‌های درمانی نمی‌توانند تاثیر مورد نظر خود را به وجود بیاورند. البته توجه به این نکته ضروری است که برخی  از کودکان به دارو نیاز ندارند و به صورت خود به خود یا به کمک سایر روش‌ها بهبودی کامل را به دست خواهند آورد. 

کاردرمانی

کاردرمانی تاخیر حرکتی به عنوان یک رشته توانبخشی می‌تواند کمک شایانی به این کودکان بکند. این کاردرمانی با شناخت دقیق مراحل رشد حرکتی و همچنین توانایی خاص خود در کار با کودکان، این توانایی را دارد که در عرض چند جلسه تاثیرات بسیار مثبتی را در این کودکان به مرحله ظهور برساند. توانبخشی در کودکان تاخیر حرکتی ممکن است تلفیقی از بازی درمانی و سایر روش‌ها باشد تا کودک همکاری بیشتری داشته و سریع‌تر خود را به همسالانش برساند. 

فیزیوتراپی

همکاری بین کاردرمانی و فیزیوتراپی کودکان همواره نتایج مثبت و شگفت انگیزی به دنبال داشته است. فیزیوتراپی هم می‌تواند روی رشد مهارت‌های حرکتی کودکان کار کند. فیزیوتراپیست‌ها تخصص بالایی در بهبود تون عضلانی و قدرت عضلات دارند. همچنین این توانایی را دارند تا مراحل رشد کودک را تسهیل کنند و وی را در دستیابی به مراحل بالاتر کمک کنند. 

در این نوشته مجموعه توانبخشی ایران، اختلال تاخیر حرکتی را زیر ذره‌بین بردیم و سعی کردیم تا اطلاعات درست و جامعی در مورد علایم، دلایل و همچنین درمان این اختلال در اختیار شما قرار دهیم. در نظر داشته باشید که مجموعه ما به کمک همکاران مجرب و با تکیه بر کار تیمی در تلاش است تا متناسب‌ترین درمان را در اختیار کودکان دارای تاخیر رشدی قرار دهد. 

چنانچه در این مورد سوال یا ابهامی دارید که در این نوشته به آن اشاره نشده است، می‌توانید از طریق فرم زیر آن را با ما درمیان بگذارید تا در سریع‌ترین زمان ممکن به آن پاسخ بدهیم.

مطالب مرتبط
دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *